Return to site

Velferðarþvottur

Umræðuefni á málþingi Veganúar 2026

January 27, 2026

Einn mikilvægasti viðburður Veganúar er eflaust málþingið, en þetta árið héldum við það með stuðningi frá Samtökum um dýravelferð á Íslandi en formaður þeirra hélt tölu sem hafði mikil áhrif á þátttakendur.
Málþing eru tækifæri til að ræða við þau sem sitja við stjórnvölinn í persónu. Málefni dýra sitja afar aftarlega á merinni og eiga þau fáa verjendur. Málþingið var vel sótt og þótti mikið til þess koma að 7 af 9 boðnum þingflokkum sendu erindreka. Þeir flokkar sem mættu voru: Vinstri Grænir, Sjálfstæðisflokkurinn, Flokkur Fólksins, Píratar, Samfylkingin, Viðreisn og Framsókn.

Málþingið var tekið upp og hvetjum við til áhorfs/hlustunar ⏭️ Fyrri hluti / Seinni hluti

Umræðuefnið var ákveðið fyrir um það bil ári síðan en það virtist þó koma á hárréttum tíma. Fyrr í janúar kom út ný skýrsla þar sem leitt var í ljós að ár eftir ár hafa svínabú fengið undanþágur frá umbótum í garð dýranna sem þau hagnast á. Skýrslan var tekin saman að beiðni stjórnmálakonunnar Kolbrúnar Áslaugar Baldursdóttur en skýrsluna má lesa hér:
smellið á til að lesa:

Í grein á vegum RÚV segir Kolbrún að

"Það er óþolandi að vita til þess að illa sé farið með svínin sem og önnur dýr og með öllu ólíðandi ef aðbúnaði þeirra er ábótavant,“ sagði Kolbrún Áslaug í ræðu á Alþingi þegar beiðni hennar og annarra þingmanna um skýrsluna var tekin fyrir."


Það er vissulega óþolandi og ólíðandi. Flest okkar vilja sjá heim þar sem fjöldaframleiðsla og ofurneysla mannkynsins veldur öðrum dýrum ekki takmarkalausri þjáningu.

Á málþinginu hélt Rósa Líf Darradóttir, formaður SDÍ og læknir, ítarlegan fyrirlestur þar sem farið var yfir mál sem má flokka sem velferðarþvott hérlendis en hæst bar að nefna Brúneggjamálið fræga. Þar kom í ljós að framleiðendur Brúneggja höfðu haldið fram kolröngum fullyrðingum um velferð hæsnanna sinna og sýndu myndir raunveruleika aðstæðna. Varð þetta til þess að samtal um vottanir, sem við tökum vissulega fagnandi, en betur má ef duga skal. Rósa Líf fjallaði einnig um blóðmerahald og fiskeldi, en bróðurpartur fyrirlesturins fjallaði um meðferð gríslinga sem olli þátttakendum miklum óhug. Eins og fram kom í fyrrnefndri skýrslu eru halar enn klipptir án aðkomu lækna og án deifilyfja. Bændur sitja námskeið þar sem þeir læra klippingar en Rósa líkti aðgerðinni við það að klippa útlim eins og fingur af ungabarni.
Þetta er gert þar sem að stíurnar eru oft svo litlar og þeir fá svo litla umhverfisörvun að þeir byrja að naga halana af hvorum öðrum. Það er ekki í eðli grísa að naga hala hvors annars.
Öll dýr sýna annarlega hegðun þegar aðstæður þeirra eru svo fjarlægar þeirra náttúrulega eðli - manneskjan ekki síst.
Næst tók Þóra Jónasdóttir við, yfirdýralæknir hjá MAST. Þóra flutti einnig erindi sem fjallaði meðal annars um starfsemi MAST og þá reglugerð sem stofnunin þarf að sæta. Eru hendur þeirra ekki eins frjálsar og almenningur virðist vilja og ætla og benti Þóra á að þar lægi ábyrgðin hjá stjórnmálafólki en þau setja regluverkið sem unnið er út frá. Þóra vildi gjarnan sjá umtalsverðar breytingar í þágu velferðar dýra og skoraði á þá þingmenn sem mætt voru. Hún benti á þá staðreynd af norðulöndin öll eru talsvert framar en við í þessum málum, nema Danmörk, og er það landið sem við horfum hvað mest til. Hún talaði um að þær reglur um velferð sem nú eru í gildi eru algjörlegt lágmark, ekki ásættanlegt markmið.

Í framhaldinu töluðu þingmenn um stefnur sinna flokka en það sem kom á óvart var að mörg þeirra töluðu einnig frá eigin sannfæringu, og voru flest þeirra heldur slegin yfir því sem fram hafði komið. Grímur Grímsson kjarnaði velferðarþvottinn sem SGÍ telur ríkja hérlendis heldur vel með því að segja að "við höldum að allt er svo hreint og gott á Íslandi".
Hér er ber að líta markaðssetningu sem heill landbúnariðnaður hefur náð að sannfæra Íslendinga um. Það er alveg rétt að hér eru einstaklingar sem stunda landbúnað af heilindum og tala fallega um þau dýr sem þeir ala upp og deyða. En með þeirri öru fólksfjölgun sem hefur orðið, samhliða þeim fjármunum sem verksmiðjubúskapurinn veltir, erum við komin langt frá heilnæmu bændasamfélagi sem sér íbúum þessa lands fyrir mat.

Opnað var fyrir spurningar úr sal og voru þær margar hverjar beittar og bar Þóra Jónasdóttir mesta þunga þeirra en eins og áður kom fram þykir fólki MAST ekki sinna sínu starfi af nægum þunga. Þóra varði starfsemina og minnti enn og aftur á hvar valdið liggur hvað helst.

Niðurstaðan var að lokum að eins og með svo margt er þetta hópverkefni. MAST hefur hug á því að vinna með flokksfólki til þess að breyta um stefnu og færa Ísland nær velferðarmörkum dýra. SGí hefur fullan áhuga á því að styðja við þessar breytingar en til þess þurfa dýraunnendur, og þau sem láta velferð dýra sig varða, að láta í sér heyra.

Við höfum áhuga á því að halda fleiri málþing og búa til sterkari vettvang fyrir velferð þeirra sem minnst geta varið sig og hvetjum öll til að fylgjast með starfsemi SGÍ og ekki láta sig vanta á þessa viðburði!